Οι γιαγιάδες και το attachment parenting

Αγαπητές γιαγιάδες, καλές και στοργικές...

...που μεριμνάτε για το καλό των παιδιών και των εγγονιών σας, που ξενυχτάτε στα κεφάλια μας, που μας λέτε παραμύθια, που μας κακομαθαίνετε, που μας κάνετε τα χατήρια και τα αγαπημένα μας φαγητά, που πολλοί από εμάς δε μπορούμε να φανταστούμε τη ζωή μας χωρίς εσάς και την πολύτιμη βοήθειά σας... μη με παρεξηγείτε! 

              Το ξέρω ότι για καλό τα λέτε, αλλά το ίδιο κάνω και εγώ! Δε σας πάω κόντρα! Ίσως εσείς έχετε την εμπειρία, όμως εγώ έχω τη γνώση. Βίωμα ενάντια στην πρόοδο και τη μελέτη. Η ζωή αλλάζει, προχωράει, εξελίσσεται! Μαζί της, το ίδιο πρέπει να κάνουμε και εμείς!

Το σημερινό σας το αφιερώνω. Με όλη μου την αγάπη. Στις γιαγιάδες μου Σταθούλα & Άννα που εύχομαι να καμαρώνουν για 'μένα από εκεί ψηλά, και στη μαμά μου Αρχοντούλα, γιατί γιαγιά είναι και αυτή και ξέρει!

Το λέω με πλήρη συνείδηση... 

    ο χειρότερος «ανταγωνισμός» των παιδιάτρων είναι οι αναμφισβήτητα καλοπροαίρετες  γιαγιάδες!

Σε κοιτάζουν διερευνητικά, ενίοτε παγερά, κουνάνε με συγκατάβαση το κεφάλι και από μέσα τους σκέφτονται «λέγε εσύ και μόλις φύγεις εγώ θα πω αυτά που πρέπει στην κόρη/ το γιο/ τη νύφη/ το γαμπρό/ παιδιά μου...».

Φυσικά και ευτυχώς δεν είναι όλες έτσι! 

    Υπάρχουν και οι γιαγιάδες που σε στηρίζουν! Που εκτιμούν αυτά που λες γιατί απλά, έτσι σκέφτονται και αυτές. Που έτσι ένιωθαν όταν κρατούσαν το παιδί τους αγκαλιά, αλλά δεν τις άφηναν να εκφραστούν!

    Αλλά, κάθε τόσο, άλλοτε συχνότερα, άλλοτε όχι, συναντώ κάποια γιαγιά που θα την ακούσω να λέει:

"Άσ' το να κλάψει... μεγαλώνουν τα πνευμόνια του"

Η πιο μισητή μου φράση! Η φράση που ακούω και κάνει τα μάτια μου να γυρνάνε όπως στα κινούμενα σχέδια και επειδή δε μπορώ να …εκπαραθυρώσω αυτόν που το ξεστομίζει -επίσης όπως στα κινούμενα- χαμογελάω ευγενικά και λέω "...θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω!".

"BEWARE OF BABY TRAINERS" 

(ελεύθερη μετάφραση: προσοχή σε αυτούς που σας δίνουν συμβουλές για το δικό σας παιδί) έχει πει ο Δρ. Sears στις αρχές του "Attachment Parenting", και έχει μιλήσει στην ψυχή της -θέλω να πιστεύω- πλειοψηφίας των παιδιάτρων. Σίγουρα έχει μιλήσει στη δική μου ψυχή.

    Σήμερα λοιπόν, θέλω να γράψω για αυτά. Για τις γιαγιάδες που αγαπάμε και τις καλές τους προθέσεις (και όχι μόνο γιαγιάδες... αλλά και θείες, αδερφές, κουμπάρες, φίλες... αλλά κυρίως για το attachment parenting.

    To attachment parenting ("Γονεϊκή Δεσμού") αποτελεί μια φιλοσοφία ανατροφής παιδιών. Μια φιλοσοφία που εφάρμοσα –και εφαρμόζω- μεγαλώνοντας το δικό μου παιδί και που πάντα προτείνω σε νέους γονείς να μελετήσουν.

    Εμπνευστής υπήρξε ο John Bowlby, Βρετανός ψυχολόγος, ψυχίατρος και ψυχαναλυτής.

Όποτε ακούω  "Βρετανός" μου έρχεται στο μυαλό μια εκπληκτική ατάκα από ταινία... Κοριτσάκι που έχει μεγαλώσει στην Αμερική απλώνει τα χέρια του και πάει να αγκαλιάσει τη Βρετανίδα γιαγιά του. Αυτή τραβιέται απότομα και της λέει ανέκφραστα...

"We’re British dear! We only show affection to horses and dogs!"

(μετ. "Είμαστε Βρετανοί αγαπητή μου. Δείχνουμε την αγάπη μας μόνο σε άλογα και σκυλιά!")

O Bowlby λοιπόν, σαν παιδάκι, έβλεπε τη μαμά του κατόπιν ραντεβού... 

Αυτός και τα αδέρφια του είχαν ώρα "ακρόασης" από τους γονείς, ενώ αυτοί απολάμβαναν το απογευματινό τσάι... Σίγουρα έχετε δει αυτή τη σκηνή σε Αγγλικές ταινίες. 

Μεγαλώνοντας, αποφάσισε να πάει λίγο κόντρα στο κατεστημένο. 

"Δεν είναι τρόπος αυτός να μεγαλώνουν τα παιδιά !"

Σπούδασε, μελέτησε, έκανε έρευνα και το συμπέρασμά του –αδρά, αδρά, και χωρίς πολλούς επιστημονικούς όρους- κατέληγε στο εξής:

Όλοι οι οργανισμοί χρειάζονται την επαφή, το δεσμό, για να ζήσουν.

Έλεγε ο Bowlby… 

       "έχετε δει τα μικρά παπάκια; Πώς ακολουθούν συνεχώς τη μαμά, πώς κοιμούνται; Κάτω από τις φτερούγες της μαμάς τους. Τί συμβαίνει αν αυτά απομακρυνθούν από αυτή; Πεθαίνουν. Αδυνατούν να επιβιώσουν. Άρα ο δεσμός είναι απαραίτητος για την επιβίωση."

Η έρευνά του, φυσικά, δεν έμεινε εκεί. Αλλά εξήγησε ότι δεν είναι μόνο θέμα επιβίωσης, αλλά και θέμα ψυχικής ισορροπίας και υγείας.

Κάποιες δεκαετίες μετά, ένας παιδίατρος, ο William Sears, βασίστηκε στις έρευνες και τα συμπεράσματα του Bowlby και γίνεται ένθερμος υποστηρικτής αλλά και προαγωγός της φιλοσοφίας αυτής της «γονεϊκής δεσμού». Λέει λοιπόν...

...ο δεσμός που αναπτύσσει το παιδί με αυτούς που το φροντίζουν (ανεξαρτήτως συγγένειας, μπαμπάδες, κηδεμόνες) έχει συνέπειες για όλη του τη ζωή. Παιδί που μεγαλώνει σε περιβάλλον αγάπης και υποστήριξης διαμορφώνει έναν χαρακτήρα ανάλογο. Νιώθει εμπιστοσύνη στον εαυτό του, είναι δυναμικό και όταν έρθει ο καιρός δημιουργεί με τη σειρά του δυνατές σχέσεις αγάπης και υποστήριξης. 

Πιο απλά... ένα παιδί που έχει συνηθίσει να έχει ένα χάδι στον ώμο όταν είναι στεναχωρημένο, έχει περισσότερες πιθανότητες να παρηγορήσει με τον ίδιο τρόπο ένα φίλο του που κλαίει. 

    Έτσι, όταν οι  γονείς δείχνουν αυξημένη ευαισθησία στις ανάγκες και στα μηνύματα που στέλνουν τα βρέφη, αυτό τα βοηθάει να νιώθουν ασφάλεια.

Ο Δρ. Sears μας μαθαίνει λοιπόν ότι τα 7 βήματα ("baby Β's") που χρειάζονται τα μωρά για να αναπτυχθεί αυτός ο δεσμός είναι τα παρακάτω:

Να κάνουμε μια μικρή ανάλυση...

1. Δέσιμο με τη γέννηση - birth bonding

Με το που γεννιούνται τα μωρά και για περίπου μια ώρα βρίσκονται σε μια κατάσταση εγρήγορσης. Είναι ζωηρά, αποζητούν τη μυρωδιά και την παρουσία της μαμάς τους και είναι έτοιμα να θηλάσουν. Όμως σε αυτό εμπόδιο μπαίνουν οι "πολιτικές" των περισσοτέρων μαιευτηρίων. Αντί από αυτό το πολύτιμο δέσιμο, τα μωρά ζυγίζονται, μετριούνται, πλένονται, ...χτενίζονται και γραμμή στα καλλιστεία συγγενών! Μετά από αρκετές ώρες που το μωρό ζεσταίνεται (λες και η μαμά είναι γλυπτό πάγου και δε μπορεί να αναλάβει αυτό το έργο), και αφού το παράθυρο εγρήγορσης έχει κλείσει, το πηγαίνουν στην ταλαίπωρη μαμά για να δει, τί άλλο; Πώς κοιμάται το –πιθανότατα- ταϊσμένο "προκάτ" γάλα μωρό...

Ναι, υπάρχουν και τα ελάχιστα baby friendly μαιευτήρια, αλλά δεν επαρκούν... Ένας (ή λίγοι) κούκοι δε φέρνουν την άνοιξη.

2. Θηλασμός – breastfeeding

 Αυτό το δώρο ζωής δε χρειάζεται συστάσεις! Όποιος δεν έχει δει το βλέμμα που ανταλλάσσουν μητέρα και μωρό που θηλάζει, δε ξέρει να περιγράψει το "ερωτικό" βλέμμα.

3. "Φοράω" το μωρό μου – babywearing

Μαλακοί υφασμάτινοι μάρσιποι αγκαλιάς. Ραμμένοι με αγάπη και ιδιαίτερη προσοχή για τα μωρά μας. Όχι σκληροί, συνθετικοί και πανάκριβοι επώνυμοι. Μάρσιποι που έχουν και επιστημονικά αποδειχθεί ασφαλείς και ενίοτε προτεινόμενοι για τον εξελισσόμενο σκελετό των βρεφών.

Η τότε μικρή Νικολέττα, τρισευτυχισμένη και η μαμά ξεκούραστη, παρά το ότι δε φαίνομαι!

4. Κοιμάμαι κοντά στο μωρό μου - bedding close to my baby

  

Ή ακόμη πιο σωστά co-sleeping (συγκοίμηση) εφόσον τηρούνται όλες οι προϋποθέσεις για την ασφάλεια των μωρών. Αν αποφασίσετε να το κάνετε, βεβαιωθείτε ότι το κάνετε σωστά. 

5. Εκλαμβάνω το κλάμα του μωρού μου ως ομιλία – belief in the language value of my baby’s cry

Τα μωρά κλαίνε. Πολύ. Κλαίνε διότι πεινούν, διότι κρυώνουν, διότι πονούν, διότι ζεσταίνονται, διότι είναι βρεγμένα, διότι είναι λερωμένα, διότι θέλουν παρέα, αγκαλιά, τραγούδι, χάδι. Κλαίνε διότι έτσι επικοινωνούν.

Οι γονείς τις περισσότερες φορές μου λένε ότι καταλαβαίνουν ανάλογα με τη χροιά του κλάματος τί θέλει το παιδί τους, σα να τους μιλούσε, γιατί άλλωστε αυτό ακριβώς κάνει.

Φανταστείτε λοιπόν, πόσο άγχος και σύγχυση προκαλούμε στο μωράκι που επικοινωνεί κλαίγοντας όταν εμείς αντί να προσφέρουμε την παρουσία μας, την αγκαλιά μας, το αφήνουμε για να «μεγαλώσουν τα πνευμόνια του»! Το ήδη απογοητευμένο μωρό, αφού κλάψει και κλάψει (και κλάψει, και κλάψει…) αντιλαμβάνεται ότι κάτι κάνει λάθος «δε μιλάμε την ίδια γλώσσα» οπότε σταδιακά σταματάει και περήφανοι οι γονείς αυτοί λένε «τί ωραία που το ...εκπαίδευσα!»

6. Προσοχή σε αυτούς που σας συμβουλεύουν (το καλύτερο) για το δικό σας παιδί - beware of baby trainers

Το σίγουρο είναι η καλή πρόθεση. Κανείς από αυτούς που υπολογίζετε τη γνώμη τους, δε σας λένε κάτι για κακό. Με αγάπη... "για να μην το κακομάθετε, για να μη μάθει αγκαλιά και δε μπορείτε να το αποχωριστείτε, για να χορτάσει καλύτερα με ένα μπουκάλι ξένο γάλα..." πάντα το καλό. Για τους ίδιους. Για τη δική τους φιλοσοφία ανατροφής. Για το δικό τους παιδί. Τη δική τους εποχή...

Εσείς? Θα αφεθείτε στο ένστικτο κάποιου άλλου για το πώς θα νιώσετε εσείς? Δηλαδή αν εσείς κρυώνετε, θα σας πείσει κάποιος άλλος ότι έχει ζέστη?

  

7. Ισορροπία – balance

Μέτρο, μέτρο, μέτρο! Σε όλα, ακόμα και στις υπέροχες αρχές της γονεϊκής δεσμού.

Ισορροπία. Είμαστε γονείς, αλλά την ίδια στιγμή είμαστε σύζυγοι, είμαστε σύντροφοι, είμαστε άνθρωποι.

Χρειαζόμαστε λίγο time out, φόρτιση μπαταριών, απόσταση από το μικρό πλασματάκι που πιάνει τόσο λίγο χώρο στα κρεβάτια μας, αλλά όλο το χώρο της καρδιάς μας. Και δεν πρέπει να το ξεχνάμε.

Το μωρό μας απαιτεί τη φροντίδα μας, αλλά αν δε φροντίσουμε και τους εαυτούς μας δε θα έχουμε την αντοχή να αποδώσουμε το 100% των δυνατοτήτων μας.

   

    Ναι, γεγονός... Τα μωρά δεν έρχονται με manual! Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές, δεν πιστεύω σε αυτές. Πιστεύω στο ένστικτο του γονιού. Και πιστεύω αυτό που μια ειδική παιδοψυχολόγος μου είχε πει κάποτε...

"Όλοι οι γονείς μεγαλώνουμε τα παιδιά με το ένστικτό μας και συνήθως τα μεγαλώνουμε καλά, γιατί αυτό το ένστικτο το καθοδηγεί η άνευ όρων αγάπη."

Θα κάνουμε και λάθη. Και θα το μετανιώσουμε, και θα στεναχωρηθούμε. Και μπορεί να τα επαναλάβουμε. Ε, και; Θα μάθουμε! Αυτό άλλωστε είναι και όλο το νόημα. Να μάθουμε ζώντας εμείς, όχι από την εμπειρία των άλλων.